Γιαλιτάκη Ευαγγελία
Κούκη Πηνελόπη
Κυριάζος Κυριάκος
Νταλούκα Μαρία
Παπαϊωάννου Αλεξάνδρα
- Δημοσιεύσεις
- Δράσεις
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Με χαρά, σας καλωσορίζουμε στο πρώτο newsletter της Ομάδας Εργασίας "Βιωσιμότητα-ποιότητα ζωής–επαγγελματισμός", της Ελληνικής Αναισθησιολογικής Εταιρείας (ΕΑΕ).
Όπως όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες, έτσι και η άσκηση της Αναισθησιολογίας αφήνουν αποτύπωμα στο περιβάλλον. Η άσκηση της Ειδικότητας όμως αφήνει το αποτύπωμα της και στην ψυχή μας. Στόχοι της ομάδας είναι να ευαισθητοποιήσει, να εκπαιδεύσει και σε κάποιο βαθμό να λύσει προβλήματα που αφορούν την «πράσινη» άσκηση της ειδικότητας ώστε να είναι όσο το δυνατόν βιώσιμη για το περιβάλλον αλλά και για εμάς τους ίδιους.
Βιωσιμότητα
Η κλιματική αλλαγή λογίζεται ως η μεγαλύτερη απειλή για τη δημόσια υγεία, παγκοσμίως. Αποτελεί την καθοριστική υγειονομική κρίση του 21ου αιώνα. Η βιωσιμότητα στις υπηρεσίες υγείας απαιτεί την επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της θετικής έκβασης των ασθενών, οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές παραμέτρους. (McGain, et al. BJA 2020).
Διεθνείς Επιστημονικές Εταιρείες, όπως η World Federation of Societies of Anaesthesiologists (WFSA) και η European Society of Anaesthesiology and Intensive Care (ESAIC) έχουν εκδώσει τα τελευταία χρόνια συστάσεις σχετικά με τη βιωσιμότητα και την αναισθησιολογική πρακτική. Όπως αναφέρεται από την ομάδα εργασίας της WFSA: “patient safety should not be compromised by sustainable anaesthetic practices; high-, middle- and low-income countries should support each other appropriately in delivering sustainable healthcare (including anaesthesia); and healthcare systems should be mandated to reduce their contribution to global warming.” (S.M. White, et al. Anaesthesia 2022).
Επιπλέον, το 2024 δημοσιεύθηκε από ομάδα εργασίας της ESAIC ένα κείμενο συμφωνίας (consensus document) στη βιωσιμότητα: Patricio Gonzalez-Pizarro, et al. European Society of Anaesthesiology and Intensive Care consensus document on sustainability 4 scopes to achieve a more sustainable practice. Eur J Anaesthesiol 2024; 41:260–277. Οι συστάσεις αυτές περιλαμβάνουν τέσσερις πυλώνες: την απευθείας εκπομπή ρύπων στην ατμόσφαιρα (Direct emission), τη βελτιστοποίηση στη χρήση ενέργειας (Energy use optimization), τη διαχείριση των αποβλήτων και της αλυσίδας παροχής (Waste management and supply chain) και την ενίσχυση της ευεξίας και της προσωπικής φροντίδας (wellbeing and selfcare enhancement)
Η Ελληνική Αναισθησιολογική Εταιρεία στα πλαίσια της διεθνούς επαγρύπνησης θα ενημερώνει τα μέλη της μέσω webinars και ανάρτησης αξιόπιστων δημοσιεύσεων σχετικά με τις εξελίξεις στο θέμα της βιωσιμότητας και της εφαρμογής ασφαλούς αναισθησιολογικής πρακτικής, ξεκινώντας με ένα μικρό οδηγό για τη διαχείριση των αποβλήτων των χειρουργείων.
(πολύ) Μικρός Οδηγός Διαχείρισης Νοσοκομειακών Αποβλήτων
Στα νοσοκομεία καθημερινά δημιουργούνται τόνοι αποβλήτων τα οποία, ανάλογα με τον τύπο τους, θα πρέπει να έχουν την κατάλληλη διαχείριση λαμβάνοντας υπόψιν τόσο τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις όσο και το οικονομικό κόστος. Σύμφωνα με υπολογισμούς της ΠΟΥ το 85% των απορριμμάτων των νοσοκομείων είναι κοινά και δεν χρειάζονται κάποια ιδιαίτερη διαχείριση. Ωστόσο, το υπόλοιπο 15% αποτελείται από μολυσματικά, χημικά, φαρμακευτικά ή ραδιενεργά υλικά που θεωρούνται επικίνδυνα για το περιβάλλον και κατ΄επέκταση για τον άνθρωπο, δεδομένου ότι εκτός από τις επιπτώσεις από την άμεση επαφή με αυτά, μπορούν να μολύνουν το έδαφος και τον υδροφόρο ορίζοντα.
Τα απορρίμματα των νοσοκομείων ανάλογα με το είδος τους απορρίπτονται σε σακούλες αντίστοιχου χρώματος. Το χρώμα τις σακούλας προσδιορίζει τον τρόπο διαχείρισης του περιεχομένου:
-
Μαύρη: διαχείριση όπως τα κοινά απορρίμματα
-
Κίτρινη: διαχείριση μολυσματικών απορριμμάτων
-
Κόκκινη: διαχείριση απορριμμάτων υψηλού βιολογικού κινδύνου
Στην εικόνα που ακολουθεί παρουσιάζεται η σωστή απόρριψη στη σωστή σακούλα.
Έχει σημασία να απορρίπτονται σωστά τα απορρίμματα;
Φυσικά και έχει. Η απόρριψη κοινών αποβλήτων σε κίτρινη ή κόκκινη σακούλα, αυξάνει το κόστος καθώς αυτό προσδιορίζεται με βάση το βάρος των απορριμμάτων, ενώ η απόρριψη ακόμα και μη κυτταροτοξικών φαρμάκνω σε μαύρη σακούλα μπορεί να μολύνει το έδαφος και τον υδροφόρο ορίζοντα και πολλαπλές συνέπειες στο περιβάλλον και τον άνθρωπο.
Υπάρχουν ανακυκλώσιμα απορρίμματα στα νοσοκομεία;
Η ΠΟΥ προσδιορίζει τα υλικά τα οποία μπορούν να ανακυκλωθούν, και για τα οποία όλοι θα πρέπει να απαιτήσουμε την ανακύκλωση:
-
Χάρτινα κουτιά
-
Εφημερίδες και περιοδικά
-
Συσκευασίες ΡΕΤ ή ΡΕΤΕ
-
Συσκευασίες από πολυστυρένιο
-
Ξύλο
-
Χαρτί
-
Μέταλλο από συσκευασίες αναψυκτικών, φαγητού κλπ
-
Πολυαιθυλένιο υψηλής πυκνότητας (HDPE) (συσκευασίες γάλακτος, περιέκτες φαγητού, μπουκάλια διαλυμάτων φυσιολογικού ορού ή αποστειρωμένων υγρών για πλύσεις)
-
Καθαρά γυάλινα μπουκάλια
Είστε ελεύθεροι να χρησιμοποιήσετε το infographic με οποιοδήποτε τρόπο για να βελτιώσετε τη διαχείριση των απορριμμάτων στο χώρο εργασίας σας.
Ποιότητα Ζωής Επαγγελματισμός
Το έργο του αναισθησιολόγου είναι κατεξοχήν απαιτητικό: υψηλή ευθύνη, συνεχείς αποφάσεις, μεταβαλλόμενες κλινικές συνθήκες και διαρκής έκθεση στον ανθρώπινο πόνο. Παράλληλα ο φόρτος εργασίας είναι αυξημένος, το ωράριο απρόβλεπτο και όχι σταθερό, η συναισθηματική φόρτιση είναι πολλές φορές μεγάλη και πολύ συχνά προκύπτει ανάγκη για λήψη αποφάσεων υπό πολύ πιεστικές συνθήκες. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα παραπάνω μας φέρνουν αντιμέτωπους με τον αυξημένο κίνδυνο -σε σύγκριση με άλλους επαγγελματίες υγείας- ανάπτυξης του συνδρόμου επαγγελματικής εξουθένωσης, γνωστού και ως burnout syndrome (BOS).
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γίνει αντιληπτό ότι το BOS αποτελεί μία εντελώς διαφορετική κλινική οντότητα από το «απλό» εργασιακό στρες που μπορεί να βιώνει κάθε εργαζόμενος. Πιο συγκεκριμένα, το BOS είναι μία χρόνια κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από:
- Συναισθηματική εξουθένωση
- Αποπροσωποποίηση
- Αίσθημα μειωμένης προσωπικής επίτευξης (Reduced personal accomplishments).
Το BOS συνοδεύεται από σοβαρές συνέπειες τόσο για τον ίδιο τον πάσχοντα επαγγελματία υγείας (αυξημένος κίνδυνος κατάθλιψης, κατάχρησης ουσιών, καρδιαγγειακής νόσου, αυτοκτονικού ιδεασμού και συνολικά χαμηλή ποιότητα ζωής), καθώς και για τους ασθενείς του (αυξημένος κίνδυνος ιατρικού λάθους και συνολικά μειωμένη ασφάλεια).
Ως εκ τούτου, αξίζει να τονιστεί ότι η έγκαιρη αναγνώριση και η επαρκής και αποτελεσματική αντιμετώπιση του συνδρόμου επαγγελματικής εξουθένωσης κρίνεται ως ζωτικής σημασίας και θα πρέπει να αποτελεί πρωταρχικό στόχο των συστημάτων υγείας.
Εκτός όμως από το σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης οι αναισθησιολόγοι ειδικά οι μικρότερης ηλικίας κινδυνεύουν και από Κόπωση Συμπόνιας (compassion fatigue) έναν αόρατο αλλά υπαρκτό κίνδυνο
Στη διεθνή βιβλιογραφία αναδεικνύεται ολοένα και πιο ξεκάθαρα, η Κόπωση Συμπόνιας ως απειλή για την ευεξία και την ασφάλεια των αναισθησιολόγων. Περιγράφεται ως συναισθηματική, σωματική και πνευματική εξάντληση που εμφανίζεται όταν το άτομο προσφέρει συνεχώς φροντίδα χωρίς αντίστοιχη συναισθηματική αναπλήρωση (Figley, C.R. 2002). Τα συναισθήματα φόβου, αβεβαιότητας και ευαλωτότητας των ασθενών διαπερνούν πολλές φορές τον αναισθησιολόγο, δημιουργώντας με το καιρό μια αθροιστική ψυχική επιβάρυνση.
Ενδεικτικά σημεία περιλαμβάνουν:
-
μειωμένη ενσυναίσθηση, αποστασιοποίηση
-
ευερεθιστότητα, άγχος
-
αίσθημα αναποτελεσματικότητας
-
εξάντληση και διαταραχές ύπνου
-
μείωση επαγγελματικής ικανοποίησης
Αν αφεθεί χωρίς αναγνώριση και στήριξη, μπορεί να οδηγήσει σε επαγγελματική εξουθένωση, διαταραχή της λειτουργίας της ομάδας στο χειρουργείο και επιβάρυνση των διαπροσωπικών σχέσεων.
Οι αναισθησιολόγοι στην Ελλάδα εργαστήκαμε κάτω από πρωτοφανείς συνθήκες και εξακολουθούμε να σηκώνουμε μεγάλο βάρος στο χειρουργείο, στα επείγοντα, στα ιατρεία πόνου και στις ΜΕΘ.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι η Κόπωση Συμπόνιας, δεν είναι εξαίρεση — είναι συνήθης και κατανοητή ανθρώπινη αντίδραση σε ένα απαιτητικό και υψηλού ρίσκου επάγγελμα. Και δεν θα πρέπει να ξεχνάμε να υποστηρίξουμε το δεξί μας χέρι, όλους τους νοσηλευτές με τους οποίους συνεργαζόμαστε.
Η αναγνώρισή τους είναι το πρώτο βήμα.
Η συζήτηση μεταξύ μας είναι το δεύτερο.
Οι λύσεις υπάρχουν — και η συνεργασία αποτελεί το κλειδί.
Η Ελληνική Αναισθησιολογική Εταιρεία σε μία εκστρατεία ευαισθητοποίησης στοχεύει στην ενημέρωση των μελών της μέσω διαλέξεων, podcasts και άλλων δράσεων με σκοπό την ανάδειξη της ανάγκης για βελτίωση της ποιότητας ζωής των αναισθησιολόγων, με τελικό αποδεκτή τον ασθενή στον οποίο οφείλουμε ασφαλή και υψηλής ποιότητας παροχή φροντίδας.
